20 lat otwartych serc i umysłów – jubileuszowa kronika Studenckiego Koła Naukowego Pedagogiki Specjalnej

opr. Kamila Budek, Anastazja Satoła, Kornelia Łacny, Natalia Przybyła, Anna Witkowska

 

WPROWADZENIE

Studenckie Koło Naukowe Pedagogiki Specjalnej działające na Uniwersytecie Komisji Edukacji Narodowej w Krakowie skupia studentów zainteresowanych problematyką pedagogiki specjalnej oraz wspieraniem osób ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi. Członkowie Koła aktywnie uczestniczą w różnorodnych inicjatywach sprzyjających rozwojowi kompetencji naukowych oraz pogłębianiu wiedzy w obszarze edukacji specjalnej, terapii i wsparcia osób z niepełnosprawnościami. Na przestrzeni minionych 20 lat działalności członkowie Koła uczestniczyli w licznych przedsięwzięciach zarówno o charakterze naukowym, jak również popularyzatorskim, w tym w konferencjach, warsztatach oraz prelekcjach, a także podejmowali działania ukierunkowane na upowszechnienie wiedzy z zakresu pedagogiki specjalnej. Kluczowym obszarem aktywności pozostaje także indywidualna działalność badawcza członków SKNPS, przejawiająca się w realizacji projektów badawczych oraz prezentowaniu wyników badań w czasopismach naukowych.

Celem niniejszego opracowania jest przedstawienie 20-letniej działalności Studenckiego Koła Naukowego Pedagogiki Specjalnej. Tekst przygotowano w oparciu o materiały dokumentujące działalność Koła, w tym sprawozdania z podejmowanych inicjatyw, informacje zamieszczone na stronie internetowej organizacji, a także relacje osób związanych z Kołem. Przedstawiona kronika ma na celu nie tylko udokumentowanie aktywności naukowej studentów, lecz także ukazanie znaczenia działalności studenckich organizacji naukowych w rozwijaniu zainteresowań oraz kształtowaniu kompetencji przyszłych pedagogów specjalnych.

 

POWSTANIE I POCZĄTKI KOŁA

Studenckie Koło Naukowe Pedagogiki Specjalnej zostało zarejestrowane 1 października 2005 roku z inicjatywy Katedry Pedagogiki Specjalnej, funkcjonującej w strukturach UKEN (ówcześnie Akademii Pedagogicznej im. Komisji Edukacji Narodowej w Krakowie). Funkcję kierownika Katedry Pedagogiki Specjalnej pełniła wówczas prof. dr hab. Janina Wyczesany. Założycielką, a zarazem pierwszym opiekunem Koła była dr hab. Katarzyna Plutecka, prof. UKEN. W gronie studentów–założycieli znalazło się 19 osób reprezentujących kierunki pedagogika specjalna oraz pedagogika rewalidacyjna. W początkowym okresie działalność Koła koncentrowała się na zagadnieniach z zakresu surdopedagogiki. Zgodnie z pierwszym statutem jego głównym celem było inspirowanie studentów do podejmowania badań empirycznych. W kolejnych latach zakres działalności stopniowo rozszerzono na inne subdyscypliny pedagogiki specjalnej. Obecnie Koło prowadzi działania na rzecz upowszechniania aktywności naukowej, pedagogizacji środowiska oraz integracji studentów. Założycielki Koła od samego początku jego istnienia miały bardzo ambitne plany. Z tego względu już w pierwszym roku działalności zorganizowane zostało wiele różnych spotkań ze specjalistami oraz innych inicjatyw, które zostaną przybliżone w następnych podrozdziałach.

DZIAŁALNOŚĆ NAUKOWA

Jednym z najważniejszych osiągnięć Studenckiego Koła Naukowego Pedagogiki Specjalnej było zainicjowanie powstania czasopisma „Zeszyty Naukowe Pedagogiki Specjalnej”. Dzięki zaangażowaniu  członków Koła periodyk ten ukazuje się nieprzerwanie od 2008 roku i wydawany jest przez Instytut Pedagogiki Uniwersytetu Komisji Edukacji Narodowej w Krakowie. Czasopismo ma na celu przede wszystkim popularyzację wiedzy z zakresu pedagogiki specjalnej, a także stwarzanie studentom możliwości debiutu naukowego oraz budowania własnego dorobku. Dotychczas ukazało się 18 numerów periodyku. Począwszy od 5 numeru, wszystkie wydania dostępne są w archiwum na stronie internetowej czasopisma. Wybrane z nich to:

• Nr 1 (2008) – „Komunikacja osób niepełnosprawnych”
• Nr 5 (2012) – „Rodzina z dzieckiem niepełnosprawnym”
• Nr 10 (2017) – „Myśl pedagogiczna Marii Grzegorzewskiej”
• Nr 11 (2018) – „Obraz kształcenia ucznia ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi”
• Nr 16 (2023) – „Sztuka w życiu osób z wybraną niepełnosprawnością”
• Nr 18 (2025) – „Osoba z niepełnosprawnością w biegu życia”

Kolejnym osiągnięciem wydawniczym członków Koła był ich udział w przygotowaniu monografii pt. „Z historii polskiej pedagogiki specjalnej. Poczet wybranych przedstawicieli”, opublikowanej w 2025 roku. Publikacja stanowi opracowanie poświęcone wybranym postaciom, które odegrały istotną rolę w kształtowaniu polskiej pedagogiki specjalnej oraz kierunków rozwoju jej teorii i praktyki – zarówno w zakresie wsparcia osób z niepełnosprawnościami, jak i tych niedostosowanych społecznie.

Ponadto członkowie Koła wielokrotnie uczestniczyli w konferencjach naukowych, zarówno czynnie, jak i biernie, w kraju i za granicą. Udział ten stworzył im możliwość nawiązania cennych kontaktów międzyuczelnianych, poszerzania swojej wiedzy wykraczającej poza program studiów oraz  doskonalenia warsztatu wystąpień publicznych.

 

Tabela 1. Wykaz konferencji z udokumentowanym udziałem członków SKNPS

WYDARZENIE	MIESJCE I DATA
XXXV Seminarium Kół Naukowych „Koła naukowe szkołą twórczego działania”	Olsztyn, 9-10 maja 2006
Konferencja Koła Naukowego Animatorów Kultury UJ „Europejskie społeczeństwo wielokulturowe – dialog na pograniczu kultur”	Kraków, 8-10 maja 2006
Konferencja jubileuszowa – 60-lecie Akademii Pedagogicznej im. KEN w Krakowie: „Tradycja – osiągnięcia – perspektywy pedagogiki specjalnej w świetle zmian edukacyjnych”	Kraków, 27 listopada 2006
Konferencja naukowa „Miejsce innego we współczesnych naukach o wychowaniu”	Łódź, 22-23 marca 2007
Ogólnopolska Konferencja Studenckich Kół Naukowych pt.: „Wyzwania i doświadczenia współczesnej resocjalizacji instytucjonalnej i pozainstytucjonalnej”	Warszawa, 21-22 maja 2009
II Ogólnopolska Sesja Kół Naukowych „Wyzwania XXI wieku”	Tarnobrzeg, 2010 rok
Ogólnopolska Konferencja Kół Naukowych „Usprawniamy myślenie o niepełnosprawności. Dzień Pedagoga Specjalnego”	(kilkukrotnie) Gdańsk, 16-17.2013; 02.04.2014; 22.04.2015; 27.04.2016
I Interdyscyplinarna Międzynarodowa Konferencja Kół Naukowych i Młodych Pracowników Nauki, „Wychowanie i Edukacja XXI wieku. Trwałość i zmiana. Pytania o rodzinę”	Kielce, 8-9.05.2015
II Międzynarodowa Konferencja Naukowa „Pytania o inność”	Cieszyn, 15.12.2015
Ogólnopolska Konferencja Kół Naukowych „Akcja edukacyjna – ścieżki edukacyjne osób z niepełnosprawnością”	Gdańsk, 26.04.2017
V Międzynarodowa Konferencja Naukowa z cyklu „Konteksty efektywności” pt.: „Idea społeczeństwa dla wszystkich. Współczesne obszary wykluczenia i wsparcia na wybranych etapach życia człowieka”	Środa Wielkopolska, 2017
W roli gospodarza  – I Konferencja Naukowa „Myśl pedagogiczna Marii Grzegorzewskiej”	Kraków, 13 grudnia 2017
VI Ogólnopolska Konferencja Kół Naukowych „Łamiemy tabu – seksualność osób z niepełnosprawnością”	Gdańsk, 18.04.2017
Konferencja naukowo-szkoleniowa „Wsparcie dla dorosłych osób z ASD – w stronę modelowych rozwiązań”	Kraków, 04.2024
Współorganizacja konferencji naukowo-szkoleniowej „Współcześni uczniowie w kryzysie – profilaktyka i wsparcie”	Kraków, 06.06.2025
Międzynarodowa Konferencja Naukowa „Transforming Education for Well-Being: International Perspectives and Collaborative Endeavours”	Japonia, 03.2025

Źródło: opracowanie własne na podstawie archiwalnych sprawozdań z działalności SKNPS.

 

OSIĄGNIĘCIA

Na przestrzeni lat członkowie SKNPS wykazywali się znaczącymi osiągnięciami w obszarze aktywności naukowej, co potwierdzają liczne wyróżnienia i nagrody zdobywane na szczeblu uczelnianym. Szczególnym sukcesem było zdobycie I miejsca w „Festiwalu Studenckich Kół Naukowych Uniwersytetu Pedagogicznego im. Komisji Edukacji Narodowej w Krakowie o Puchar Prorektora ds. Studenckich” za okres od 1 października 2016 roku do 8 maja 2018 roku. W ramach tego wydarzenia zaprezentowano projekt pt. „Niekończąca się opowieść”. Wcześniejsze lata działalności również obfitowały w sukcesy – Koło Naukowe uzyskało II miejsce w Przeglądzie działalności studenckich kół naukowych w roku akademickim 2010/2011, a także III miejsce w analogicznym konkursie w latach 2012/2013. Potwierdzeniem wysokiego poziomu aktywności organizacji było również zdobycie w 2018 roku Pucharu Prorektora, przyznanego za systematyczny rozwój oraz zaangażowanie członków Koła w działalność naukową i społeczną. Kontynuacja tej aktywności w kolejnych latach przyniosła dalsze sukcesy – w 2022 roku Koło Naukowe Pedagogiki Specjalnej zajęło II miejsce w konkursie o Grant Rektorski Uniwersytetu Pedagogicznego. Wyróżniony projekt pt. „Inny nie znaczy gorszy – Jak rozmawiać z dziećmi o niepełnosprawności?” koncentrował się na działaniach edukacyjnych i profilaktycznych, ukierunkowanych na kształtowanie postaw akceptacji i zrozumienia wobec osób z niepełnosprawnościami. W ramach jego realizacji przeprowadzono warsztaty edukacyjne dla uczniów szkół podstawowych w Krakowie i Wieliczce.

SOCIAL MEDIA

Studenckie Koło Naukowe Pedagogiki Specjalnej prowadzi również aktywną działalność w mediach społecznościowych. Profile Koła mają charakter zarówno informacyjny, przekazując informacje o zbliżających się wydarzeniach, czy relacjonując już te zakończone, ale i przede wszystkim edukacyjny. Celem prowadzonych przez członków Koła profili jest popularyzacja wiedzy z zakresu pedagogiki specjalnej, a także dzielenie się rzetelnymi informacjami oraz zainteresowaniami studentów w tym zakresie. Regularna aktywność w mediach społecznościowych opiera się przede wszystkim na cyklu „Środa naukowa” – w każdą środę członkowie koła prezentują krótkie wypowiedzi z najważniejszymi informacjami i ciekawostkami na temat danego zagadnienia związanego z teoretyczną i praktyczną działalnością pedagogiczną. Drugim cyklem jest „Kartka z kalendarza”, dzięki któremu wyróżnione są najważniejsze w ciągu roku święta tematyczne związane z pedagogiką specjalną, np. Światowy Dzień Zespołu Angelmana, Międzynarodowy Dzień Osób z Niepełnosprawnością, czy też Światowy Dzień Białej Laski. Dzięki tego rodzaju inicjatywom członkowie Koła realizują misję popularyzacji wiedzy oraz przybliżają problematykę niepełnosprawności w przestrzeni cyfrowej.

SPOTKANIA ZE SPECJALISTAMI

Spotkania ze specjalistami do dziś stanowią jeden z najistotniejszych filarów działalności SKNPS. Mają one charakter edukacyjny, warsztatowy oraz praktyczny, umożliwiając studentom bezpośredni kontakt z przedstawicielami różnych obszarów pedagogiki specjalnej, terapii oraz działań wspierających osoby z niepełnosprawnościami. Działania te wpisują się w ideę łączenia wiedzy teoretycznej z praktyką zawodową oraz rozwijania kompetencji przyszłych pedagogów.

W początkowym okresie działalności Koła spotkania ze specjalistami miały przede wszystkim charakter wprowadzający i warsztatowy. Koncentrowały się na podstawowych obszarach pracy z osobami z niepełnosprawnościami oraz rozwijaniu kompetencji komunikacyjnych i terapeutycznych studentów. Realizowano pierwsze kursy języka migowego, umożliwiające studentom poznanie podstaw komunikacji z osobami niesłyszącymi, zajęcia wprowadzające do metod pracy terapeutycznej i wspierającej rozwój dziecka, a także spotkania z praktykami pracującymi w placówkach specjalnych i edukacyjnych. W kolejnych latach działalność Koła w obszarze spotkań ze specjalistami uległa rozszerzeniu i większej systematyzacji. Skupiono się na kontynuacji kursów języka migowego na różnych poziomach zaawansowania, a także realizowaniu warsztatów z zakresu konkretnych metod pracy terapeutycznej, w tym elementów pracy ruchowej i wspierającej rozwój psychofizyczny dziecka, tj.: zajęcia i warsztaty w zakresie pracy metodą Weroniki Sherborne – „Metody Ruchu Rozwijającego”. W ostatnich kilku latach działalności Koła spotkania ze specjalistami nabrały charakteru cyklicznego i zostały włączone w plan pracy Koła jako stały element jego aktywności naukowo-dydaktycznej. Wybrane tytuły spotkań realizowanych w ostatnich kilku latach to: „Funkcjonowanie dziecka z afazją na różnych etapach życia”, „Kiedy do logopedy? Wpływ funkcji prymarnych na rozwój mowy dziecka”, „Szkolenie podstawowe z zakresu metody Makaton”.

REPOZYTORIUM EDUKEN

W maju 2025 roku działalność SKNPS została rozszerzona o inicjatywę utworzenia internetowego repozytorium edukacyjnego EDUKEN. Strona ta stanowi otwartą przestrzeń udostępniania materiałów dydaktycznych opracowanych przez studentki i studentów kierunków pedagogicznych. Wszystkie materiały zostały opublikowane za zgodą ich autorów i udostępnione w formule open access, co umożliwia ich swobodne wykorzystywanie przez wielu odbiorców w działalności dydaktycznej, terapeutycznej oraz edukacyjnej. Celem utworzenia repozytorium jest upowszechnianie wiedzy, wspieranie kreatywności studentów oraz dzielenie się praktycznymi rozwiązaniami dydaktycznymi, które mogą stanowić wsparcie w pracy nauczycieli, pedagogów, terapeutów oraz innych specjalistów działających w obszarze edukacji i wspomagania rozwoju osób ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi. Inicjatywa ta wpisuje się w ideę popularyzacji wiedzy oraz rozwijania aktywności naukowej i projektowej studentów, stanowiąc jednocześnie przykład współtworzenia zasobów edukacyjnych przez środowisko akademickie.

Udostępniane są różnorodne materiały dydaktyczne, w tym autorskie książeczki przeznaczone do czytania uczestniczącego, opracowane przez członków Koła. Wśród przygotowanych opracowań znalazły się m.in. adaptacje literackie klasycznych tekstów, takie jak graficzna adaptacja baśni „Brzydkie kaczątko”, przeznaczona dla uczniów klas I–III szkoły podstawowej, a także opracowanie wybranych fragmentów „Księgi Rodzaju” skierowane do uczniów szkół ponadpodstawowych. Istotną część repozytorium stanowią również materiały wspierające rozwój emocjonalny i społeczny dzieci i młodzieży.  W repozytorium znalazł się też zestawy kart pracy o charakterze praktycznym, z zakresu ogrodnictwa, który został przygotowany z myślą o uczestnikach Warsztatów Terapii Zajęciowej oraz uczniach szkół przysposabiających do pracy. Udostępniono również opracowania o charakterze bardziej rozbudowanym, w tym zbiór 59 opowiadań pt. „Niebo pachnie pomarańczą. Studenckie bajki na dziecięce troski”, pod redakcją dr Grażyny Aondo-Aki oraz dr. Dominika Strzeleckiego, która stanowi zbiór autorskich tekstów literackich podejmujących tematykę dziecięcych emocji, trudności rozwojowych oraz sposobów radzenia sobie z codziennymi wyzwaniami.

CYKL „PRZEŁAMUJĄC FALE NIEZROZUMIENIA”

W latach 2007-2011 koło naukowe realizowało cykl „Przełamując fale niezrozumienia”. Uczestnicy każdego spotkania mieli okazję obejrzeć film o danej tematyce, a następnie wysłuchać, bądź samodzielnie zaprezentować referat związany z motywem przewodnim obejrzanej wcześniej produkcji. Tematyka filmów nawiązywała zarówno do dziedziny pedagogiki specjalnej, jak i tematów związanych z psychologią, czy socjologią, dzięki czemu realizowany cykl filmowy mógł docierać do szerszego grona odbiorców. Wstęp na każde spotkanie był wolny, tak więc nie tylko dla członków koła, była to świetna okazja do poszerzenia swoich doświadczeń kulturalnych, ale także do zapoznania się z ciekawymi, nowymi zagadnieniami czy perspektywami w danej kwestii. Ta interdyscyplinarna przestrzeń do rozwój sprzyjała nie tylko integracji środowiska akademickiego, ale przede wszystkim uczyła krytycznego spojrzenia na współczesne problemy społeczne za pośrednictwem kina. Przykładowe zestawienia tytułów filmowych i referatów to:

• Film „Sex w Brnie” (reż. Vladimir Moravek); referat „Seksualność osób niepełnosprawnych umysłowo”
• Film „Godziny” (reż. Stephen Daldry); referat „Godziny życia w psychozie maniakalno-depresyjnej”
• Film „Pająk” (reż. David Cronenberg); referat „Schizofrenia – zamknięcie w pajęczej sieci?”
• Film „Śniegowe ciasto” (reż. Marca Evansa); referat „Zrozumieć autyzm”
• Film „Dom wariatów” (reż. Andrzej Konczałowski); referat „Szpital psychiatryczny – więzienie, czy wyzwolenie dla duszy”

Film „Ósmy dzień” (reż. Jaco Van Dormael); referat „Rozwój emocjonalno-społeczny osób z zespołem Downa”

 

WOLONTARIAT

Działalność wolontariacka SKNPS od początku jego istnienia wchodzi w skład najważniejszych podejmowanych inicjatyw, wpisując się w misję Koła, jaką jest łączenie wiedzy akademickiej z praktycznym działaniem na rzecz osób   z niepełnosprawnościami oraz ich środowisk. Wolontariat pełni istotną funkcję nie tylko jako forma wsparcia społecznego, lecz również jako przestrzeń kształtowania postaw empatii, odpowiedzialności i zaangażowania społecznego wśród studentów pedagogiki specjalnej.

Istotnym wymiarem działalności wolontariackiej była systematyczna współpraca  z organizacjami i stowarzyszeniami działającymi na rzecz osób z niepełnosprawnościami. W 2006 roku Koło kilkukrotnie angażowało się w organizację Wernisażu Prac Malarskich młodzieży SOSW w Krakowie oraz członków Małopolskiego Oddziału Polskiego Związku Głuchych. W roku akademickim 2010/2011 członkowie Koła brali udział w wolontariacie „Latająca biblioteka – przyjazna seniorom i osobom słabowidzącym”, w ramach którego studenci co tydzień czytali osobom z niepełnosprawnością wzroku w Klubie Mieszkańców SMPBW przy ul. Grażyny 3 w Krakowie. Od roku akademickiego 2013/2014 Koło rozpoczęło współpracę ze Stowarzyszeniem „TĘCZA”, angażując się w organizację wydarzeń związanych z obchodami Światowego Dnia Zespołu Downa. W ramach współpracy ze Stowarzyszeniem „Dar Serca dla Serc Wielu”, w kwietniu 2015 roku współorganizowano koncert charytatywny „Wioska, ach to Ty”. W latach 2016–2018 członkowie Koła, we współpracy z kołem naukowym działającym przy Instytucie Pracy Socjalnej, współorganizowali wydarzenie integracyjne „Kolorowa Majówka” dla uczniów z niepełnosprawnościami ze szkół w krakowskiej Nowej Hucie. Istotnym doświadczeniem był również udział   w turnusach rehabilitacyjnych organizowanych przez Fundację R. Meyera – Dzieło Pomocy Dzieciom, gdzie studenci pełnili funkcje wspierające proces opieki i rehabilitacji uczestników turnusów. Działania te stanowiły ważne doświadczenie w zakresie pracy opiekuńczo-wychowawczej w warunkach intensywnego wsparcia terapeutycznego.  Jedną z inicjatyw była także współpraca z Fundacją  „For Heroes”, prowadzącą drużynę koszykówki na wózkach z Krakowa. Udział członków Koła w działaniach tej organizacji wpisywał się w ideę sportu integracyjnego, umożliwiając studentom poznanie specyfiki funkcjonowania osób z niepełnosprawnością ruchową w kontekście aktywności sportowej oraz społecznej. Na liście działań wolontariackich szczególne miejsce zajmuje także współpraca ze Stowarzyszeniem „Razem Rozkodujmy Afazję”, w ramach którego członkowie Koła angażowali się w działania wspierające funkcjonowanie klubu dla rodziców dzieci i młodzieży z afazją w Krakowie. Wolontariat realizowany w okresie od listopada 2023 do czerwca 2024 roku miał charakter regularnego wsparcia środowiska rodzinnego oraz terapeutycznego, umożliwiając studentom bezpośredni kontakt  z praktycznymi aspektami pracy z osobami z zaburzeniami komunikacji. Koło podejmowało również działania na rzecz placówek edukacyjnych, w tym Specjalnego Ośrodka Szkolno-Wychowawczego nr 2 w Krakowie oraz Specjalnego Ośrodka Szkolno-Wychowawczego nr 6 im. Jana Pawła II w Krakowie. Współpraca ta obejmowała przede wszystkim pomoc w organizacji wydarzeń integracyjnych, takich jak pikniki i festyny sportowe, które stanowiły ważną przestrzeń budowania relacji pomiędzy uczniami, nauczycielami oraz studentami-wolontariuszami.

ZBIÓRKI CHARYTATYWNE I AKCJE POMOCOWE

SKNPS na przestrzeni dwudziestoletniej aktywności angażowało się w liczne inicjatywy o charakterze charytatywnym, realizowane w formie zbiórek oraz akcji pomocowych. Podejmowane inicjatywy miały charakter zarówno cykliczny, jak i  jednorazowy, jednak zawsze łączył je wspólny cel – niesienie wsparcia osobom znajdującym się w trudnej sytuacji życiowej oraz instytucjom działającym na rzecz osób z niepełnosprawnościami i ich rodzin. Działania  te pełniły również istotną funkcję edukacyjną, kształtując postawy empatii, odpowiedzialności społecznej oraz zaangażowania obywatelskiego wśród studentów.

Jednym z najważniejszych przedsięwzięć była coroczna realizacja ogólnopolskiej akcji „Szlachetna Paczka”. Działania obejmowały organizację zbiórek darów, ich selekcję, pakowanie oraz koordynację przekazania pomocy. Był to jednocześnie okres intensywnej współpracy z lokalnymi instytucjami edukacyjnymi i opiekuńczymi. Istotnym elementem działalności Koła są również zbiórki prowadzone na rzecz Małopolskiego Hospicjum dla Dzieci w Krakowie oraz Specjalnego Ośrodka Szkolno-Wychowawczego nr 2 w Krakowie, realizowane regularnie od 2023. Inicjatywa ta wpisuje się w działania ukierunkowane na pomoc dzieciom oraz ich rodzinom w sytuacjach wymagających szczególnej troski i zaangażowania społecznego. Akcje charytatywne organizowane przez Koło stały się trwałym elementem jego tożsamości, łącząc działalność naukową z realnym działaniem społecznym i budowaniem postaw prospołecznych.

 

INTEGRACYJNE MIKOŁAJKI

„Integracyjne Mikołajki” stanowiły cykliczne przedsięwzięcie o charakterze społeczno-edukacyjnym, realizowane na rzecz uczniów krakowskich Specjalnych Ośrodków Szkolno-Wychowawczych. Inicjatywa ta miała na celu wspieranie procesów integracji społecznej, przeciwdziałanie wykluczeniu oraz kształtowanie postaw prospołecznych wśród uczestników, w szczególności studentów pedagogiki specjalnej. Pierwsza edycja wydarzenia została zorganizowana 6 grudnia 2005 roku w Klubie Studenckim „Bakałarz” we współpracy z Małopolskim Oddziałem Polskiego Związku Głuchych. Już w kolejnym roku, 6 grudnia 2006 roku, odbyła się druga edycja, adresowana do młodzieży uczęszczającej do Specjalnych Ośrodków Szkolno-Wychowawczych w Krakowie. Kontynuacja przedsięwzięcia w następnych latach świadczy o jego trwałym wpisaniu się w działalność środowiska akademickiego – w 2008 roku zrealizowano IV edycję Integracyjnych Mikołajek. W kolejnych latach wydarzenie było modyfikowane i dostosowywane do potrzeb uczestników, zarówno pod względem organizacyjnym, jak i programowym. Jedna z edycji odbyła się w Zespole Szkół Specjalnych nr 3 funkcjonującym przy Uniwersyteckim Szpitalu Dziecięcym w Krakowie. Program wydarzeń obejmował działania o charakterze integracyjnym, rekreacyjnym oraz terapeutycznym, w tym wręczanie upominków od Świętego Mikołaja czy organizację poczęstunku oraz wspólne aktywności uczestników. Po okresie kilkuletniej przerwy inicjatywa była kontynuowana – w 2014 roku Integracyjne Mikołajki ponownie zorganizowano w Klubie „Bakałarz”, kierując je do uczniów krakowskich szkół specjalnych. Mikołajki Integracyjne były realizowane przez większość czasu działalności koła Naukowego, co ma duże znaczenie w kontekście działań na rzecz integracji osób z niepełnosprawnościami. Organizacja wydarzenia była niejednokrotnie wspierana przez firmy zewnętrzne, co umożliwiało jego rozwój oraz poszerzanie oferty programowej o organizację konkursów o tematyce mikołajkowej.  Inicjatywa ta przyczyniała się do budowania relacji społecznych, rozwijania kompetencji interpersonalnych oraz kształtowania postaw akceptacji i otwartości wobec osób z niepełnosprawnościami, wpisując się tym samym w szerszy kontekst działań Koła Naukowego.

FESTIWAL NAUKI I SZTUKI

Szczególnym wydarzeniem w historii Koła była możliwość współorganizowania w dniach 16-17 maja 2024 roku, krakowskiego Festiwalu Nauki i Sztuki na Uniwersytecie Komisji Edukacji Narodowej w Krakowie. Przygotowana wówczas została szeroka gama atrakcji zarówno dla młodszych, jak i starszych odbiorców.  W programie wydarzenia znalazły się przede wszystkim warsztaty z arteterapii, sensoplastyki, terapii przez zabawę i edukacji przez ruch. Z wymienionych atrakcji skorzystało aż 170 uczestników festiwalu w różnym przedziale wiekowym. Poza Studenckim Kołem Naukowym Pedagogiki Specjalnej, w gronie organizatorów i prowadzących wydarzenie znaleźli się mgr Agnieszka Kosek wraz z członkami Studenckiego Koła Naukowego Rozwoju Zawodowego Nauczycieli.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

WSPOMNIENIA OPIEKUNEK KOŁA

W ramach zwieńczenia powyższego streszczenia 20-letniej działalności Studenckiego Koła Naukowego Pedagogiki Specjalnej, autorki zwróciły się z prośbą do byłych opiekunek Koła: dr. hab. Katarzyny Pluteckiej, prof. UKEN oraz mgr Karoliny Kilar-Drzymały, by podzieliły się z czytelnikami swoimi wspomnieniami i refleksją. Oto jak w ich pamięci zapisała się ich działalność związana z Kołem:

„Czas działalności w Kole wspominam z ogromnym sentymentem. Do Koła dołączyłam na samym początku studiów. Dla mnie była to grupa ludzi, których połączyło coś więcej niż studia. Łączyła nas wrażliwość, potrzeba działania i przekonanie, że nawet drobne inicjatywy mogą zmieniać świat – szczególnie świat dzieci, które najbardziej potrzebują wsparcia. Gdy kilka lat później zostałam przewodniczącą, wiedziałam jak duża jest to odpowiedzialność. Organizowaliśmy akcje charytatywne, zbiórki, warsztaty, które nie tylko dawały realną pomoc, ale też uczyły nas wrażliwości i odpowiedzialności. Szczególne miejsce w moim serce miały zawsze Mikołajki Integracyjne. Był to moment, gdy zapraszaliśmy dzieci ze szkół specjalnych do nas, na uczelnię, aby obdarować ich prezentami. Ich radość i wzruszenie były dla nas zawsze największą nagrodą. Po studiach rozpoczęłam pracę na uczelni i gdy zaproponowano mi objęcie opieki nad Kołem, poczułam wzruszenie, ale i po raz kolejny ogromną odpowiedzialność. Znalazłam się po drugiej stronie, ale emocje pozostały bardzo podobne. Miałam zaszczyt wspierać kolejne pokolenia studentów, obserwując ich rozwój naukowy i wrażliwość społeczną. Dziś, choć nie pełnię już tej roli, pozostają we mnie wdzięczność i piękne wspomnienia grupy ludzi, których celem był nie tylko rozwój naukowy, ale chęć zmiany świata, a przynajmniej jego części”.

mgr Karolina Kilar-Drzymała

 

„Początki powstania Koła Naukowego Pedagogiki Specjalnej były związane z inicjatywą studentów, ośmielę się napisać symbiotycznie: moich pierwszych studentów, których byłam opiekunem roku. To byli pasjonaci, dobre duchy i Osoby, którym bliskie były potrzeby dzieci ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi. Bardzo im zależało na tym, aby autentycznie z jednej strony rozwijać swoje zainteresowania, a z drugiej „zarażać” nimi innych. Taka wysoka świadomość studentów, ich oryginalne pomysły były i są przykładem osobowości postrzegającej rzeczywistość w niewyuczony sposób, jakże autentyczny, ale i kreatywny. To ich siła rozumienia sytuacji dzieci z różnymi dysfunkcjami rozwojowymi była impulsem do podejmowania przeróżnych, ciekawych inicjatyw. Spotykaliśmy się w Klubie Studenckim Bakałarz, do późnych godzin planowaliśmy i omawialiśmy zamysły związane z aktywnością naukową czy społeczną. To dzięki ich pasji powstało czasopismo Zeszyty Naukowe Pedagogiki Specjalnej,  periodyk, publikowane niezmiennie pod tym samym tytułem. To ich kreatywność przyczyniła się do organizowania przez wiele lat Integracyjnych Mikołajek dla Dzieci z krakowskich Specjalnych Ośrodków Szkolno-Wychowawczych. Podczas tych spotkań  kolędowaliśmy, bawiliśmy się z Mikołajem i doświadczaliśmy autentycznej przyjemności wspólnie spędzając czas. Te radosne przeżycia zapadały w pamięci na długo. To ich aspiracje naukowe zaprowadziły ich do osiągania coraz wyższych celów intelektualnych, wykraczających poza standardową ścieżkę kształcenia. Obecnie realizują się  jako pedagodzy specjalni, niektórzy zdobyli stopnie naukowe (nie chwaląc się pod moim kierunkiem naukowym). Najbardziej budującą dla mnie ich pamięć o czasach studiowania. W marcu 2026 roku kiedy odbierałam nagrodę za zajęcie pierwszego miejsca w Plebiscycie Edukacyjnym Nauczyciel Akademicki napisały do mnie maila z gratulacjami Panie: Paulina, Kasia, Ewelina, Ewa i Marta. Takich reminiscencji doświadczam często. I za to dziękuję.

Drodzy Studenci, wiem też, że nie studiowaliście po to, żeby studiować. Ale po to, żeby sobie coś udowodnić, swoją wartość, wierność własnych zasadom. Swoją nieprzeciętną osobowością przekonaliście świat, że wszystko co najlepsze pochodzi z odwagi, umiejętności współpracy i empatii. Za kontynuację misyjności dziękuję obecnym członkom Koła Naukowego Pedagogiki Specjalnej”.

dr hab. Katarzyna Plutecka, prof. UKEN

 

PODSUMOWANIE

Dwudziestoletnia historia Studenckiego Koła Naukowego Pedagogiki Specjalnej stanowi nie tylko podsumowanie akademickich inicjatyw, ale przede wszystkim świadectwo tytułowych „otwartych serc i umysłów” studentów Koła. Przez minione dwie dekady to studenckie zrzeszenie ewaluowało w prężnie działającą społeczność, która w sposób niezwykle dojrzały kształtuje kompetencje i wrażliwość przyszłych pedagogów. To, co stanowi największą wartość dotychczasowego dziedzictwa SKNPS, to umiejętność łączenia rzetelnej pracy naukowej z głębokim zaangażowaniem w życie drugiego człowieka. Studenci nieprzerwanie udowadniają, że nauka nie musi zamykać się w murach uniwersytetu, a pedagogika specjalna to znacznie więcej niż kierunek studiów. To empatia, odpowiedzialność, dojrzałość i gotowość do wspierania tych, którzy najbardziej tego wsparcia potrzebują. Zwieńczeniem tego jubileuszu jest pewność, że to właśnie z takich pasji rodzą się najlepsi specjaliści, a dwadzieścia lat historii Koła to wspaniały, trwały fundament na kolejne dekady rozwoju, ale też inspirowania i niesienia pomocy innym.